Verkiezingen in Oekraïne: Janoekovitsj vs Timoschenko in tweede ronde

Door Marianna Tsirelson, Information Officer Alfred Mozer Stichting/European Forum for Democracy and Solidarity

 

Janoekovitsj aan kop
De burgers hadden de keuze tussen 18 kandidaten. Maar al in de aanloop naar de verkiezingen stonden Janoekovitsj en Timoschenko er het beste voor in de peilingen. Volgens de officiële uitslagen heeft Janoekovitsj, de leider van de Partij voor de Regio’s 35,32% van de stemmen behaald, terwijl Timoschenko 25,05% wist te bemachtigen. Dit is een enigszins verrassend resultaat, omdat Janoekovitsj in de peilingen meer dan 15% voorliep op Timoschenko. De voormalige bankier Sergej Tigipko kwam vanuit het niets op een derde plek met 13,06% van de stemmen. De jonge Arsenij Jatsenjuk -voormalig voorzitter van het parlement- kreeg 6,96% van de stemmen. President Joesjenko behaalde een teleurstellende vijfde plek met 5,45%. Deze nederlaag komt niet geheel onverwacht. Nadat hij in 2004 aan de macht kwam, heeft Joesjenko geen van de beoogde verwachtingen van zijn kiezers waargemaakt. In plaats daarvan was hij voortdurend verwikkeld in een machtsstrijd met Timoschenko.

 

Ondanks speculaties over fraude in de aanloop naar de verkiezingen, constateerden verkiezingswaarnemers dat de stembusgang eerlijk en open was verlopen en voldeed aan democratische normen. Volgens de OVSE was er sprake van “vooruitgang in vergelijking met de vorige verkiezingen.”

 

Onvoorspelbare tweede ronde
De tweede ronde, die zal plaatsvinden op 7 februari, kan volgens analisten nog alle kanten opgaan. Hoewel Timoschenko momenteel op de tweede plaats staat, wordt er door critici beweerd dat zij door haar snel groeiende aanhang een grote hoeveelheid kiezers voor zich zal weten te winnen. Janoekovitsj, daarentegen, heeft altijd een trouwe en sterke aanhang gehad met name in het oosten en zuiden van het land, maar deze is niet gegroeid. Analisten voorspellen dat enkel het kleine aantal communistische en socialistische kiezers zich zullen aansluiten bij Janoekovitsj’s volgelingen. Timoschenko’s charismatische verschijning en haar scherpe politieke inzicht maken van haar een sterke kandidate in de tweede ronde. Momenteel zijn beide kandidaten hard bezig om ‘zwevende’ kiezers naar zich toe te trekken. Omdat Tihipko op de derde plaats is uitgekomen zou zijn steun Timoschenko’s uitweg kunnen zijn om zwevende kiezers voor haar te winnen. Onlangs heeft ze hem het premierschap aangeboden in ruil voor zijn steun, in het geval dat zij de president wordt. Tihipko heeft echter bevestigd geen van beide kandidaten te zullen steunen.

 

Veel op het spel
De volgende president zal een cruciale rol spelen in het bepalen van de koers die Oekraïne gaat varen als het gaat om haar relaties met Rusland en de Europese Unie. De verhoudingen met Rusland zijn onder Joesjenko enorm verslechterd. Zowel Janoekovitsj als Timoschenko hebben echter goede banden met het land. Janoekovitsj -die van Russisch de tweede officiële taal wilt maken- heeft altijd gepleit voor een betere band met Rusland. Timoschenko heeft haar relatie met Rusland aangehaald nadat ze eind 2009 een gasdeal wist te sluiten met de Russische minister-president Vladimir Poetin. In tegenstelling tot Joesjenko heeft Janoekovitsj geen pro-actief Europees beleid. Hoewel Timoschenko dat wel heeft en zelfs heeft beloofd Oekraïne binnen vijf jaar lid te maken van de EU als zij de president wordt, is het nog maar de vraag of haar pro-Russische beleid niet de overhand krijgt. 

 

Verder zal de toekomstige leider het land van 46 miljoen inwoners uit een diepe economische crisis moeten halen. Het politieke gekibbel binnen de ‘oranje’ coalitie heeft ervoor gezorgd dat het land een krediet van 16,4 miljard dollar van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is misgelopen. Voor het loskrijgen van het krediet is politieke stabiliteit nodig, maar analisten voorspellen dat hier tenminste nog een half jaar voor nodig is. Hoe dan ook moeten beide kandidaten nu keihard campagne voeren. Zoals het er nu voorstaat, zal er een politiek slagveld ontstaan waarin beschuldigingen van fraude en rechtszaken over en weer, plaats zullen vinden.