Sociaaldemocraat Josipović verkozen tot president van Kroatië

Door Danijel Tadić, Project Manager Alfred Mozer Stichting/ European Forum for Democracy and Solidarity

 

Bij een opkomst van 50,28 % wist Josipović zich te verzekeren van 60,26% van de stemmen, terwijl 39,74% naar Bandić ging die door de SDP uit de partij werd gezet nadat hij had besloten om als onafhankelijk kandidaat mee te doen aan de verkiezingen. Immers, met zijn kandidatuur keurde Bandić de keuze van de partij af, en concurreerde hij met Josipović om het presidentschap. In Kroatië is het presidentsschap voornamelijk een ceremoniële functie. Niettemin is de president hoofd van de strijdkrachten, heeft een belangrijke adviserende functie en praat mee over buitenlands beleid. 

 

Een tweede ronde was nodig nadat geen van de twaalf kandidaten een meerderheid van de stemmen had behaald in de eerste ronde. De meeste stemmen gingen naar Josipović (32,42%), terwijl Bandić met 14,83% de tweede ronde haalde door de kandidaat van de Kroatische Democratische Unie (HDZ) ― de partij van de oud president Franjo Tuđman en de grootste partij in de regeringscoalitie ― professor Andrija Hebrang (12,04%) voor te blijven.

 

Het zeer teleurstellende resultaat van de HDZ kandidaat leidde tot de ‘Sanader-affaire’. Tot grote verbazing van iedereen, inclusief HDZ, maakte de voormalige premier Ivo Sanader zijn terugkeer in de politiek bekend vanwege het historisch slechte resultaat van Hebrang wat volgens hem een gevolg was van slecht partijleiderschap. Een crisis bij de HDZ, en daarmee bij de regeringscoalitie, was geboren en werd versterkt toen bleek dat een aantal HDZ prominenten, waaronder de voorzitter van het parlement Luka Bebić, zich achter Sanader schaarden. Echter, de voormalige premier ― die zijn plotselinge terugtreding uit de politiek om ‘privé-redenen’ in de zomer van 2009 als een fout bestempelde ― onderschatte de sterke positie van zijn opvolgster en huidig premier Jadranka Kosor binnen de partij. Na een spoedberaad van de partijtop werd Sanader uit de partij gezet en lijkt een definitief einde aan zijn politieke carrière te zijn gekomen.    

 

Beschaafde Josipović verkozen boven spierballen vertonende Bandić
De ‘Sanader-affaire’ en diens nasleep, een week voor de tweede ronde, leidde voor even de aandacht af van de strijd tussen Josipović en Bandić om het presidentschap. Over het algemeen werd de verkeerde inschatting en nederlaag van Sanader als nadelig gezien voor Bandić. Het was immers bekend dat Sanader van mening was dat HDZ zijn steun moest uitspreken voor Bandić in de tweede ronde. Ondanks, of wellicht dankzij, de grote achterstand in de peilingen stelde Bandić zich zeer strijdbaar op in de campagne. Deze strijd werd door de politieke analisten in Kroatië vaak getypeerd als een strijd tussen de spierballen vertonende populist Bandić ― die vijf dagen voor de verkiezingen de parkeertarieven in zijn stad Zagreb verlaagde met gemiddeld 23,5% ― en de beschaafde, rustige en serieuze kandidaat Josipović. Maar het was meer dan dat. Het was tevens een strijd tussen de kandidaat van de oude stempel die zich vooral op de problemen in de eigen tuin richt (bij een debat wist Bandić de instituties van de EU niet op te noemen) en zich gesteund wist door een aantal invloedrijke zakenmensen aan de ene kant, en de intellectuele progressieve Europeaan die de banden met Servië en andere landen in de regio wil verbeteren aan de andere kant. De laatste won overtuigend en beloofde tijdens zijn overwinningsspeech zich te zullen inzetten voor een beter en rechtvaardiger Kroatië, waarin sociale zekerheid hoog in het vaandel staat. Daarnaast zijn voor Josipović, die zijn baan als hoogleraar combineert met het componeren van  klassieke muziek, het lidmaatschap van de Europese Unie en corruptiebestrijding de belangrijkste doelen. 

 

Tenslotte is het stemgedrag van de meer dan 110.000 Kroaten woonachtig in het buitenland die gestemd hebben noemenswaardig; 92% stemde  namelijk op Bandić. Dit zijn vooral de Bosnische Kroaten, woonachtig in Herzegovina, waar Bandić zelf zijn wortels heeft. Daarbij komt dat een groot deel van de Kroatische diaspora zich traditioneel achter HDZ schaart en bij afwezigheid van een kandidaat van de HDZ voor Bandić koos. Zo lijkt na een rumoerige politieke periode de rust te zijn wedergekeerd in  Kroatië, dat hoopt toe te treden tot de EU in 2012. Voorlopig althans, want het land staat voor grote economische en sociale uitdagingen.