Presidentsverkiezingen Roemenië
30 november 2009
Op zondag 22 november vond de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Roemenië plaats. Niet zomaar verkiezingen, maar een zware strijd om de macht met dimensies die in een democratische rechtstaat niet thuishoren. De strijd speelt zich af tegen de achtergrond van een economische crisis die Roemenië exceptioneel hard raakt en die men bestrijdt met een demissionaire regering.
Door Dennis van Peppen, Roemenië specialist
Het land kampt met één van de grootste economische krimpen van Europa en klampt zich vast aan een reddingsboei die men toegeworpen heeft gekregen van het IMF. Zonder deze reddingsboei zou het land al snel failliet gaan en zouden honderdduizenden ambtenaren, onderwijzers en medisch personeel geen salaris meer ontvangen. Op dit moment ontvangt Roemenië geen uitkeringen meer van tranches van de IMF lening omdat het geen functionerende regering heeft. Er is dus sprake van een potentieel gevaarlijke situatie. Toch zetten de verschillende politieke kampen met hun presidentskandidaten de hakken in het zand en weigert men ook maar een duimbreed toe te geven voordat de presidentsverkiezingen achter de rug zijn. De belangen zijn kennelijk enorm. De president kan onder andere de premier aanwijzen, geeft leiding aan de veiligheidsdiensten en heeft vetorecht op velerlei gebied.
Media
De rol van de media in deze verkiezingsstrijd, die in feite al jaren gaande is, is in dit kader zeer zorgelijk. Twee van de grootste mediaconcerns in handen van Roemeense magnaten met sterke banden met politieke partijen zoals de PSD (sociaal democraten), conservatieve partij en in iets mindere mate met de PNL (liberalen), hebben zich tegen de zittende president Traian Basescu gekeerd. Deze media nemen al jaren klakkeloos de boodschap van PSD en PNL leiders over dat Basescu een verkapte dictator is. Een boodschap die dagelijks wordt uitgedragen op de goed bekeken televisiekanalen en de kranten van deze mediaconcerns. Dit is ten koste gegaan van Basescu’s populariteit, mede omdat ook de Roemeense publieke televisie gedomineerd wordt door de PSD en berichtgeving over haar politici.
Basescu
Ondanks dat er weinig bewijs is dat Basescu ook daadwerkelijk dictatoriale neigingen heeft, is er binnen Roemenië maar ook in het buitenland twijfel ontstaan over zijn ware intenties. Aangezien Basescu zich sterk afzet tegen zijn politieke tegenstanders en zich niet wenst te verzoenen, heeft dit geleid tot een zwaar verziekt politiek klimaat. Een klimaat waarin geen sprake meer is van een fatsoenlijk politiek debat maar waarin de beschuldigingen en de complottheorieën constant de ether vullen en waarin constructieve politieke samenwerking nagenoeg onmogelijk is geworden. Een klimaat dat nu ook z’n weerslag krijgt op het sociaal-economische niveau omdat broodnodige hervormingen maar niet doorgevoerd worden door de politieke impasse. Basescu is door zijn (voormalige) grote populariteit gecombineerd met zijn pogingen om justitie onafhankelijk te maken en corruptie aan te pakken al jaren een grote luis in de pels van toppolitici en invloedrijke zakenmensen. Zij wensen een periode van “ rust” zodat zij weer ongestoord door anti-corruptie procureurs en een onafhankelijke rechtsmacht verder kunnen gaan met hun lucratieve zaakjes.
Andere kandidaten
Gezien deze achtergrond staat Roemenië weer voor een belangrijke keuze. Gezien het feit dat de PSD zich sinds 2004, toen zij een gevoelige tik op de vingers kreeg van de kiezers, niet vernieuwd heeft, doet vrezen dat de partij niet een ander soort politiek aanhangt dan die zij 5 jaar geleden aanhing. Een terugkeer naar een staat met autoritaire kenmerken zoals in het Nastase-Iliescu tijdperk van 2000 tot 2004 is niet geheel ondenkbeeldig als Mircea Geoana, de PSD-kandidaat, president wordt. De liberale PNL, en haar kandidaat Crin Antonescu, heeft de twijfel over zichzelf afgeroepen door de kwalijke rol die de partij heeft gespeeld in het terugdraaien van justitiële hervormingen nadat Roemenië was toegetreden tot de EU toen ze de regering vormde. Ook heeft de partij zich schuldig gemaakt aan het beïnvloeden van de rechtsmacht en lijkt de partij een speelbal te zijn geworden van de rijkste man van Roemenië, oliemagnaat Dinu Patriciu.
Basescu zelf is ook niet meer de ideale kandidaat. Hij heeft een groot deel van zijn mandaat verkwanseld door zijn confronterende stijl van politiek voeren en heeft zich schuldig gemaakt aan nepotisme. Als hij weer verkozen zou worden valt het te betwijfelen of hij in staat zal zijn de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Maar tegelijkertijd is hij, naar mijn mening. de minst slechte optie. Hij de enige van de kandidaten die heeft bewezen duidelijk te staan voor een onafhankelijke justitie, media en hervormingen van de Roemeense overheid in het algemeen. Zaken waar Roemenië ook in 2009 nog steeds zoveel behoefte aan heeft.
De presidentsverkiezingen van 22 november hebben geen uitsluitsel geboden. Bij de tweede ronde, op 6 december, zal Basescu het opnemen tegen PSD-kandidaat Geoana.
Het land kampt met één van de grootste economische krimpen van Europa en klampt zich vast aan een reddingsboei die men toegeworpen heeft gekregen van het IMF. Zonder deze reddingsboei zou het land al snel failliet gaan en zouden honderdduizenden ambtenaren, onderwijzers en medisch personeel geen salaris meer ontvangen. Op dit moment ontvangt Roemenië geen uitkeringen meer van tranches van de IMF lening omdat het geen functionerende regering heeft. Er is dus sprake van een potentieel gevaarlijke situatie. Toch zetten de verschillende politieke kampen met hun presidentskandidaten de hakken in het zand en weigert men ook maar een duimbreed toe te geven voordat de presidentsverkiezingen achter de rug zijn. De belangen zijn kennelijk enorm. De president kan onder andere de premier aanwijzen, geeft leiding aan de veiligheidsdiensten en heeft vetorecht op velerlei gebied.
Media
De rol van de media in deze verkiezingsstrijd, die in feite al jaren gaande is, is in dit kader zeer zorgelijk. Twee van de grootste mediaconcerns in handen van Roemeense magnaten met sterke banden met politieke partijen zoals de PSD (sociaal democraten), conservatieve partij en in iets mindere mate met de PNL (liberalen), hebben zich tegen de zittende president Traian Basescu gekeerd. Deze media nemen al jaren klakkeloos de boodschap van PSD en PNL leiders over dat Basescu een verkapte dictator is. Een boodschap die dagelijks wordt uitgedragen op de goed bekeken televisiekanalen en de kranten van deze mediaconcerns. Dit is ten koste gegaan van Basescu’s populariteit, mede omdat ook de Roemeense publieke televisie gedomineerd wordt door de PSD en berichtgeving over haar politici.
Basescu
Ondanks dat er weinig bewijs is dat Basescu ook daadwerkelijk dictatoriale neigingen heeft, is er binnen Roemenië maar ook in het buitenland twijfel ontstaan over zijn ware intenties. Aangezien Basescu zich sterk afzet tegen zijn politieke tegenstanders en zich niet wenst te verzoenen, heeft dit geleid tot een zwaar verziekt politiek klimaat. Een klimaat waarin geen sprake meer is van een fatsoenlijk politiek debat maar waarin de beschuldigingen en de complottheorieën constant de ether vullen en waarin constructieve politieke samenwerking nagenoeg onmogelijk is geworden. Een klimaat dat nu ook z’n weerslag krijgt op het sociaal-economische niveau omdat broodnodige hervormingen maar niet doorgevoerd worden door de politieke impasse. Basescu is door zijn (voormalige) grote populariteit gecombineerd met zijn pogingen om justitie onafhankelijk te maken en corruptie aan te pakken al jaren een grote luis in de pels van toppolitici en invloedrijke zakenmensen. Zij wensen een periode van “ rust” zodat zij weer ongestoord door anti-corruptie procureurs en een onafhankelijke rechtsmacht verder kunnen gaan met hun lucratieve zaakjes.
Andere kandidaten
Gezien deze achtergrond staat Roemenië weer voor een belangrijke keuze. Gezien het feit dat de PSD zich sinds 2004, toen zij een gevoelige tik op de vingers kreeg van de kiezers, niet vernieuwd heeft, doet vrezen dat de partij niet een ander soort politiek aanhangt dan die zij 5 jaar geleden aanhing. Een terugkeer naar een staat met autoritaire kenmerken zoals in het Nastase-Iliescu tijdperk van 2000 tot 2004 is niet geheel ondenkbeeldig als Mircea Geoana, de PSD-kandidaat, president wordt. De liberale PNL, en haar kandidaat Crin Antonescu, heeft de twijfel over zichzelf afgeroepen door de kwalijke rol die de partij heeft gespeeld in het terugdraaien van justitiële hervormingen nadat Roemenië was toegetreden tot de EU toen ze de regering vormde. Ook heeft de partij zich schuldig gemaakt aan het beïnvloeden van de rechtsmacht en lijkt de partij een speelbal te zijn geworden van de rijkste man van Roemenië, oliemagnaat Dinu Patriciu.
Basescu zelf is ook niet meer de ideale kandidaat. Hij heeft een groot deel van zijn mandaat verkwanseld door zijn confronterende stijl van politiek voeren en heeft zich schuldig gemaakt aan nepotisme. Als hij weer verkozen zou worden valt het te betwijfelen of hij in staat zal zijn de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Maar tegelijkertijd is hij, naar mijn mening. de minst slechte optie. Hij de enige van de kandidaten die heeft bewezen duidelijk te staan voor een onafhankelijke justitie, media en hervormingen van de Roemeense overheid in het algemeen. Zaken waar Roemenië ook in 2009 nog steeds zoveel behoefte aan heeft.
De presidentsverkiezingen van 22 november hebben geen uitsluitsel geboden. Bij de tweede ronde, op 6 december, zal Basescu het opnemen tegen PSD-kandidaat Geoana.