De gevolgen van de kredietcrisis voor Zuidoost-Europa en sociaaldemocr

Door Danijel Tadic, project manager Alfred Mozer Stichting/ European Forum for Democracy and Solidarity
 
Nadat de deelnemers werden verwelkomd door de organisatoren benadrukte Branko Crvenkovski, voormalig president van Macedonië en huidig leider van de Sociaal Democratische Unie van Macedonië (SDUM), het belang van het thema van de conferentie en het bevorderen van samenwerking en uitwisseling van ideeën tussen de sociaaldemocraten in de regio en de Europese Unie. Nadat Crvenkovski de gevolgen van de crisis voor zijn land kort uiteen had gezet – o.a. stijgende werkloosheid- en armoedecijfers – gaf hij kritiek op de maatregelen die de huidige conservatieve regering heeft genomen om de gevolgen van de crisis te verzachten. Tenslotte beweerde hij dat sociaaldemocraten zich moeten richten op het ontwikkelen van duurzaam beleid voor werkgelegenheid, het investeren in duurzame energie en de samenwerking in de regio op economisch vlak.

Gebrek aan betrouwbare cijfers over de crisis
De eerste panel discussie “van transitie naar een crisis: effecten van de globale kredietcrisis voor Zuidoost-Europa” begon met een presentatie van Moises Venancio (expert in economie en ontwikkeling in Zuidoost- Europa en werkzaam voor het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties, UNDP) en Zeljka Antunović (vice-president van het Kroatische parlement). Venancio presenteerde cijfers die aangaven hoe groot en zorgwekkend de effecten van de crisis zijn in de regio en benadrukte het belang van niet-vertekende statistieken en zuivere meetmethodes om de gevolgen van de crisis in beeld te brengen. Volgens hem zijn de snel stijgende werkloosheid, de negatieve economische groei, de daling in buitenlandse investeringen en de armoedestijging de grootste problemen voor de regio. Antunović schetste kort de economische situatie in Kroatië – o.a. werkloosheid van 15%, schuld van 85% van het Bruto Binnenlands Product – en plaatste de gevolgen van de crisis in een gender perspectief. Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen samen met kinderen het meest te leiden hebben in tijden van crisis. Voordat de algemene discussie geopend werd, gaven de vertegenwoordigers van sociaaldemocratische partijen uit de regio de consequenties van de crisis in hun landen weer.  

Verandering van het systeem vereist?
In het tweede panel werd de (afwezigheid van) gemeenschappelijke aanpak van de crisis op Europees niveau besproken. Paul Tang schetste de situatie in Nederland en gaf aan waarom het noodzakelijk was een aantal banken van ondergang te redden en voegde eraan toe dat men niet altijd op de marktwerking kan vertrouwen en dat regulering en ingrijpen soms noodzakelijk was. Er werd ingegaan op de positie van de Partij van de Europese Socialisten (PES), maatregelen die in de lidstaten van de Europese Unie werden genomen en de mogelijke gevolgen van de crisis voor de uitbreiding van de EU. De deelnemers waren het erover eens dat de crisis het Europese integratie proces van Zuidoost-Europa niet mag afremmen. Daarnaast werden de wortels van de crisis, de totale verwarring bij de politieke leiders in de EU toen de crisis insloeg en de moeizame zoektocht naar een gemeenschappelijke aanpak van de crisis op Europees niveau uiteengezet door Jože Mencinger, voormalig minster van financiën van Slovenië en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Ljubljana. Volgens Mencinger zijn de initiatieven om de regulering, controle en toezicht op de financiële sector te verbeteren niet afdoende, en is een verandering van het systeem en de hele maatschappij noodzakelijk. 

Sociaaldemocratische antwoorden
In het derde panel werd de uitweg uit de crisis, de sociaaldemocratische antwoorden, en de rol die de EU kan en zou moeten spelen in de regio bediscussieerd. Tevens werd gekeken naar de effectiviteit van de strategieën van nationale overheden en mogelijkheden om op regionaal niveau samen te werken, bijvoorbeeld op het gebied van energiezekerheid. Het belang van handel en openheid van de economie voor de vaak kleine economieën in de regio werd benadrukt. Tenslotte moesten de sociaaldemocraten zich volgens de deelnemers met name richten op de transformatie van het socio-economische leven, duurzaamheid en werkgelegenheid en de kernwaarden van de sociaaldemocratie benadrukken in tijden waarin de armoede steeds dieper geworteld is en de instrumenten van sociale zekerheid worden afgebroken in de regio.