Kyrgyzstan: President Bakyev herkozen

Door Willem Hendrik de Beaufort

Dat de enige andere enigszins kansrijke kandidaat, Atambayev, niet in deze cijfers wilde geloven was ook voorspelbaar. Hij toonde dat wel op een originele manier, namelijk door zich halverwege de dag van de stemming als kandidaat terug te trekken vanwege de toen al op veel plaatsen vastgestelde fraude. Hiermee zal hij de kiezers die nog moesten stemmen niet hebben gestimuleerd.

Oordeel OVSE
Wel verrassend waren het perscommuniqué en het voorlopig oordeel dat de OVSE - d.w.z. de ODIHR en de OVSE Assemblée – op 24 juli naar buiten bracht. In plaats van de gebruikelijke diplomatieke taal over “vooruitgang met enkele negatieve punten”, begon het communiqué met “Kyrgystan’s presidential election failed to meet key OSCE commitments”. De individuele waarnemers waren vooral verontwaardigd over het opkloppen van de opkomstpercentages in de door hen bezochte stembureaus. Dit gebeurde opvallend door het toevoegen van stapels vooringevulde stembiljetten en minder opvallend bij de optelling van de cijfers in de regionale stemburaus waar waarnemers weinig zicht op konden hebben omdat het zich afspeelde in chaotische omstandigheden diep in de nacht waarbij het centrale computersysteem net als bij de vorige verkiezing uitviel.

Oppositieleden opgepakt
Deze week was een van de centrale figuren van de onafhankelijke NGO’s, Asiya Sasykbaeva, in Nederland voor de jaarlijkse conferentie van het ICCO dat haar organisatie Interbilim ondersteunt. Zij werd ontvangen door het kamerlid Harm Evert Waalkens en vertelde hem over enkele nog wat zorgwekkendere nevenverschijnselen van de verkiezingen. Tientallen figuren uit oppositionele groepen blijken ter intimidatie twee weken vóór de verkiezingen te zijn opgepakt. Drie prominente leiders, waaronder de voorzitter van de partij van de Groenen, zitten al maanden gevangen in afwachting van een proces. Desgevraagd was Sasykbaeva van oordeel dat het regime van President Bakyev - in 2005 aan de macht gekomen dankzij de zogenaamde Tulpenrevolutie - in alle opzichten een verslechtering was vergeleken met dat van de toen verjaagde vorige President, Askar Akyev. Zij betreurde het dat de VS, nu er een regeling getroffen is ter voortzetting van de luchtmachtbasis Manas, geen kritiek op Bakyev laat horen. De Amerikaanse ambassadeur was enkele dagen voor de verkiezingen met vakantie vertrokken. Daarentegen oordeelde zij zeer positief over het optreden van de Duitse ambassadeur, de enige EU-vertegenwoordiger in Bishkek.

Solidariteit
Ook nu blijven optimisten zeggen dat Kyrgyzstan een eiland is tussen de autoritaire regimes van Centraal Azië. Inderdaad kunnen in die andere landen NGO’s zoals Interbilim in het geheel niet bestaan en zou een onafhankelijke politicus als Omurbek Tekebayev al lang zijn geneutraliseerd. Het is dan ook goed dat ICCO projecten van Interbilim blijft steunen en dat de Socialistische Internationale de partij Ata Mekem van Tekebayev als lid heeft geaccepteerd. Hulp bij constitutionele hervormingen waar EU en OVSE na 2005 veel energie in staken, krijgt terecht geen prioriteit meer. Het gaat nu vooral om het tonen van duidelijke solidariteit, het niet vergeten van dit kleine mooie land.