BiH wacht op een revolutie en VS om politieke impasse te doorbreken

 

BiH loslaten
Ondanks het feit dat het land in 2007 het Stabilisatie en Associatie Verdrag (SAA) tekende met de Europese Unie (EU), lijkt de weg die BiH moet afleggen om toe te treden tot de EU vergeleken met haar buurlanden verreweg het moeilijkst. Volgens sommige experts kan de politieke impasse alleen doorbroken worden door hernieuwde Amerikaanse bemoeienis in BiH en door “een revolutie” die de huidige politieke elite omver werpten.

Steeds vaker is vanuit de internationale gemeenschap het geluid te horen dat BiH op haar eigen benen moet gaan staan. Het is echter volgens de International Crisis Group nu niet de juiste tijd om de transitie te maken. Ten eerste zijn de etnische spanningen op dit moment zeer hoog. Ten tweede is in 2006 gebleken, toen een aantal verantwoordelijkheden werden afgestaan aan de politieke leiders in BiH, dat deze het land niet konden leiden en de hervormingen die nodig zijn om het land dichter bij de EU te brengen tot stilstand kwamen.

Het lijkt kortom geen goed moment om BiH geheel los te laten omdat dit kan leiden tot verdere verdeeldheid en oplopende etnische spanningen. Het land zonder voorwaarden toelaten tot de EU, wat volgens sommigen aan alle problemen een einde zal maken (omdat de levenstandaard omhoog zal gaan en de etnische en sociale problemen een minder grote rol zullen spelen) is voor de EU zeker geen optie en bovendien oneerlijk tegenover andere landen op de Westelijke Balkan. Er zal een weg gevonden moeten worden waarbij constitutionele hervormingen plaats zullen moeten vinden om aan de voorwaarden die de toetreding tot de EU met zich meebrengt te voldoen. Dit is meteen het grootste probleem en de kern van de politieke impasse waarin het land zich bevindt. De centrale overheid heeft nauwelijks belangrijke bevoegdheden en functioneert, mede daardoor, niet. Alle doorslaggevende verantwoordelijkheden en bevoegdheden liggen dan ook bij de twee entiteiten: de Bosniak-Kroatische Federatie (FBiH) en Republika Srpska (RS). De politieke elite in beide entiteiten doet er alles aan om aan de macht te blijven en zijn daarbij gebaat bij het handhaven van de status quo. Dat komt niet ten goede aan de Europese integratie. Zo willen ze geen belangrijke bevoegdheden overdragen aan de centrale overheid en benadrukken het belang van twee entiteiten.

Doorbreken impasse
De voortslepende politieke impasse die bij sommigen angst voor een opdeling van BiH of het uitbreken van een conflict teweeg heeft gebracht, kan naar mijn mening op twee manieren doorbroken worden. Ten eerste zal “een revolutie” plaats moeten vinden waarbij de politieke elite en hun politiek van verdeeldheid, het concentreren van macht en het handhaven van de status quo het veld moeten ruimen. Daarnaast zal het maatschappelijk middenveld versterkt moeten worden en het onderwijssysteem hervormd. Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat de inwoners van BiH dit zelf teweeg zullen kunnen brengen, omdat die net als de politici verdeeld zijn. De impasse is zelfs zo diep, dat de Amerikanen opnieuw interesse hebben getoond in de regio en in BiH. Vicepresident Joe Biden bracht een bezoek aan het land en de Amerikaanse Senaat heeft een resolutie aangenomen waarin een Hoge Vertegenwoordiger voor BiH zal worden aangesteld. Hij zal opereren naast de nieuw gekozen Hoge Vertegenwoordiger van de EU, Valantin Inzko. Hernieuwde Amerikaanse bemoeienis wordt met name in de Bosnjak-Kroatische Federatie positief ontvangen. Het moet echter nog blijken hoe intensief de Verenigde Staten, ook gezien de uitdagingen waarvoor het land in andere delen van de wereld staat, zich met BiH zullen bemoeien. Een ding is zeker: zowel de EU als de Verenigde Staten weten dat de stabiliteit in de Westelijke Balkan afhankelijk is van de stabiliteit in BiH.