Macedonië na de presidentsverkiezingen: een stap dichter bij de EU?
30 maart 2009
Op 22 maart vonden de presidentiële- en gemeenteraadsverkiezingen in Macedonië plaats. Nadat de grote meerderheid van de stemmen was geteld, bleek de kandidaat van de conservatieve partij VMRO-DPMNE Ivanov met 37% de meeste stemmen te hebben gekregen. Kandidaat van de Sociaal Democratische Unie van Macedonië (SDSM), Frckovski werd tweede met 19% van de stemmen, terwijl de onafhankelijke kandidaten Boskoski en Selmani van de partij van de Nieuwe Democratie 14% van de stemmen kregen.
Danijel Tadic, project manager AMS
Omdat geen van de kandidaten een meerderheid van de stemmen heeft gekregen is een tweede ronde vereist waarin de kandidaten met de meeste stemmen, Ivanov en Frckovski, het tegen elkaar zullen opnemen. Het is hierbij een vereiste dat tenminste 40% van het electoraat zijn stem uitbrengt.
Wat wil deze uitslag zeggen en wat zijn de vooruitzichten voor de tweede ronde? De kandidaat van de regerende partij heeft duidelijk gewonnen. De sociaaldemocraten laten zich echter niet uit het veld slaan en wijzen op het feit dat de steun voor de conservatieven tijdens de parlementsverkiezingen van 2008 nog 49% was. Daarnaast heeft volgens de SDSM 65% van de kiezers hun steun gegeven aan pro-Europese kandidaten, waarbij ze Ivanov in het anti-Europese kamp plaatsen, wat zeker niet helemaal terecht is. Ondanks zijn nationalistische retoriek en het handelen van zijn partij in de naamskwestie met Griekenland blijft het doel van VMRO-DPMNE een Macedonië in de context van de EU.
Tweede ronde
Ivanov lijkt ook in de tweede ronde de grootste kanshebber te zijn. Veel is echter afhankelijk aan wie de kandidaten die niet meer in de race zijn hun steun zullen geven. Selmani, goed voor 14% van de stemmen, heeft benadrukt geen steun te willen uitspreken voor de kandidaten in de tweede ronde, maar moedigde wel zijn stemmers aan om hun stem niet verloren te laten gaan. De andere kandidaat die 14% van de stemmen kreeg, Boskoski, lijkt aan de kant van de Frckovski te gaan staan, terwijl de kandidaten van de Democratische Unie voor Integratie (DUI) (4%) en de Liberaal Democratische Partij (3%) vanwege hun ideologische achtergrond en het feit dat DUI in de regering zit met VMRO-DPMNE hun steun waarschijnlijk aan Ivanov zullen geven.
Ivanov lijkt ook in de tweede ronde de grootste kanshebber te zijn. Veel is echter afhankelijk aan wie de kandidaten die niet meer in de race zijn hun steun zullen geven. Selmani, goed voor 14% van de stemmen, heeft benadrukt geen steun te willen uitspreken voor de kandidaten in de tweede ronde, maar moedigde wel zijn stemmers aan om hun stem niet verloren te laten gaan. De andere kandidaat die 14% van de stemmen kreeg, Boskoski, lijkt aan de kant van de Frckovski te gaan staan, terwijl de kandidaten van de Democratische Unie voor Integratie (DUI) (4%) en de Liberaal Democratische Partij (3%) vanwege hun ideologische achtergrond en het feit dat DUI in de regering zit met VMRO-DPMNE hun steun waarschijnlijk aan Ivanov zullen geven.
Op weg naar democratie
In tegenstelling tot de parlementsverkiezingen van juni 2008, verliepen deze verkiezingen vreedzaam en voldeden ze grotendeels, volgens de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), aan de internationale democratische standaarden. De positieve beoordeling van de OVSE, die later ook door de Europese leiders werd bevestigd, is zeer belangrijk voor het land omdat het houden van vrije en eerlijke verkiezingen een voorwaarde was om het Europese integratieproces voort te zetten.
In tegenstelling tot de parlementsverkiezingen van juni 2008, verliepen deze verkiezingen vreedzaam en voldeden ze grotendeels, volgens de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), aan de internationale democratische standaarden. De positieve beoordeling van de OVSE, die later ook door de Europese leiders werd bevestigd, is zeer belangrijk voor het land omdat het houden van vrije en eerlijke verkiezingen een voorwaarde was om het Europese integratieproces voort te zetten.
Naamskwestie
Lange tijd was Macedonië het voorbeeld voor de regio. Het land kende geen grote conflicten, de opbouw van de staat verliep voorspoedig en in 2008 werd Macedonië EU kandidaat-lid. De hervormingen die het EU integratieproces met zich meebrengt bleven helaas achterwege en de onregelmatigheden en het geweld tijdens de parlementsverkiezingen van 2008 tastten de geloofwaardigheid van het democratisch functioneren van het land aan. Daarnaast raakte Macedonië verzeild in een langdurige ruzie met Griekenland over de naam van Macedonië die het nationalisme in het land voedde. Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, is de officiële naam van het land. Terwijl het voor het etnisch verdeelde en kleine Macedonië van groot belang is een naam te hebben waaraan de Macedoniërs voor een grote deel hun identiteit aan kunnen ontlenen, blijft Griekenland de toetreding van het land tot de NAVO en de EU blokkeren omdat het een noordelijke provincie heeft die Macedonië heet. Grieken geven aan bang te zijn dat Macedonië territoriale aanspraken kan maken op delen van Griekenland als het de naam Macedonië krijgt. In werkelijkheid lijken de Grieken het bestaan van Macedoniërs als volk met een eigen taal, kerk en land te willen ontkennen.
Lange tijd was Macedonië het voorbeeld voor de regio. Het land kende geen grote conflicten, de opbouw van de staat verliep voorspoedig en in 2008 werd Macedonië EU kandidaat-lid. De hervormingen die het EU integratieproces met zich meebrengt bleven helaas achterwege en de onregelmatigheden en het geweld tijdens de parlementsverkiezingen van 2008 tastten de geloofwaardigheid van het democratisch functioneren van het land aan. Daarnaast raakte Macedonië verzeild in een langdurige ruzie met Griekenland over de naam van Macedonië die het nationalisme in het land voedde. Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, is de officiële naam van het land. Terwijl het voor het etnisch verdeelde en kleine Macedonië van groot belang is een naam te hebben waaraan de Macedoniërs voor een grote deel hun identiteit aan kunnen ontlenen, blijft Griekenland de toetreding van het land tot de NAVO en de EU blokkeren omdat het een noordelijke provincie heeft die Macedonië heet. Grieken geven aan bang te zijn dat Macedonië territoriale aanspraken kan maken op delen van Griekenland als het de naam Macedonië krijgt. In werkelijkheid lijken de Grieken het bestaan van Macedoniërs als volk met een eigen taal, kerk en land te willen ontkennen.
Ondertussen houdt de regering in Macedonië, onder leiding van VMRO-DPMNE de naamskwestie hoog op de politieke agenda en in het publieke debat. Hierbij wordt het gebruik van nationalistische retoriek zelden vermeden, wat in een land dat gekenmerkt wordt door grote maatschappelijke en etnische verdeeldheid, met name op het platteland, geen recept is voor een vreedzame multi-etnische samenleving. De Albanezen, die hun eigen taal spreken, eigen televisiezenders kijken en op eigen politici stemmen maken volgens de officieuze cijfers 40% van de bevolking uit.
Toekomst
Met het vestigen van alle aandacht op de naamskwestie lijkt het dat de regering aandacht probeert af te leiden van de problemen in het land. De economische crisis is hard ingeslagen, de hervormingen komen slecht van de grond en de corruptie blijf een probleem. Het is van groot belang dat Macedonië deze problemen aanpakt om het vooruitzicht op de toetreding tot de EU concreter te maken. Daarbij zullen zowel Macedonië als Griekenland zich constructiever moeten opstellen om het naamsgeschil op te lossen. De EU zal vervolgens de definitieve handreiking aan het land moeten doen, zich daarbij niet laten tegenhouden door de uitbreidingsvermoeidheid van sommige lidstaten. Maar eerst zal Macedonië zich in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 5 april zich tegenover de EU opnieuw moeten bewijzen.
Met het vestigen van alle aandacht op de naamskwestie lijkt het dat de regering aandacht probeert af te leiden van de problemen in het land. De economische crisis is hard ingeslagen, de hervormingen komen slecht van de grond en de corruptie blijf een probleem. Het is van groot belang dat Macedonië deze problemen aanpakt om het vooruitzicht op de toetreding tot de EU concreter te maken. Daarbij zullen zowel Macedonië als Griekenland zich constructiever moeten opstellen om het naamsgeschil op te lossen. De EU zal vervolgens de definitieve handreiking aan het land moeten doen, zich daarbij niet laten tegenhouden door de uitbreidingsvermoeidheid van sommige lidstaten. Maar eerst zal Macedonië zich in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 5 april zich tegenover de EU opnieuw moeten bewijzen.