Vicieuze cirkel van het politieke spel in Bosnië Herzegovina

Door Alma Balesic, Bosnië expert

 

Dit is slechts een herhaling van de vele overeenkomsten die eigenlijk een intentieverklaring zijn om in de toekomst tot een overeenstemming te komen. De journalisten zagen uiteraard een kans om de politici uit elkaar te spelen en zo geschiedde. Tihic beweert dat Bosnië in vier regio’s verdeeld zal worden, op basis van geografische en economische criteria. Dodik houdt vast aan het bestaansrecht van Republika Srpska (RS). Het publiek, zeggen de journalisten, wil gewoon weten wie liegt en wie de waarheid spreekt. Liegen ze allebei en hebben ze wel dezelfde tekst onder ogen gehad?

 

Politiek landschap in Bosnië Herzegovina
Het verdrag van 26 januari is kenmerkend voor het politieke landschap in Bosnië Herzegovina. Hervormingen zijn nodig om democratische en economische vooruitgang te stimuleren, maar de politieke leiders kunnen het over de inhoud van de hervormingen niet eens worden. Het Dayton Verdrag ligt ten grondslag aan de zeer complexe politieke structuren. Als gevolg zijn er interne grenzen die de bovengenoemde etnische groepen van elkaar scheiden, waarbij elke groep eigen politieke vertegenwoordiging heeft. Onderhandelingen duren lang en uiteindelijk wordt een overeenkomst getekend dat op cruciale punten vaag blijft en door elke partij op eigen wijze geïnterpreteerd kan worden. De Europese Unie (EU), die de hervormingen eist, gaat uiteindelijk akkoord met elke overeenstemming. Ten eerste omdat ze altijd een deadline koppelen aan een bepaalde eis. Ten tweede beseft de EU na verloop van tijd dat een beter resultaat niet mogelijk is en worden de voorwaarden aangepast. Als gevolg zijn de hervormingen gebrekkig en worden de lokale politici steeds vasthoudender wat betreft hun eigen standpunten. Een voorbeeld hiervan zijn de politiehervormingen waarover overeenstemming was, maar die inhoudelijk niets voorstellen.

 

Lokale verkiezingen
In oktober van vorig jaar zijn lokale verkiezingen gehouden en de partijen die een nationalistische retoriek aanhouden en bescherming van de rechten van hun eigen etnische groep beloven, zijn opnieuw beloond. In Republika Srpska heeft Dodik’s SNSD een meerderheid van de stemmen behaald, in de Federatie hebben SDA (gezien als vertegenwoordiger van de Bosniaks) en HDZ (gezien als vertegenwoordiger van de Kroaten) de meeste stemmen gekregen. Dodik gedraagt zich inmiddels als alleenheerser in zijn entiteit. In het kader van een corruptiezaak weigert hij samenwerking met het Hoger Gerechtshof en verbiedt zijn kabinet nodige documenten aan te leveren. Daarnaast vertelt hij gerust tijdens een persconferentie dat een rechter die Bosniak is, hem niet kan berechten. Dodik houdt vast aan de huidige grenzen en bevoegdheden van RS, terwijl de EU meer invloed bij de staat wil neerleggen waardoor hervormingen efficiënter en effectiever toegepast kunnen worden.

 

Vicieuze cirkel
In de Federatie kunnen de Kroaten en de Bosniaks het over weinig zaken eens worden en bestaat er een gebrek aan ideeën en wilskracht om de complexe en dure administratie van de politieke structuren te verlichten. Voor de politieke leiders van de Bosniaks en de Kroaten blijft de etnische verdeling in de Federatie een garantie voor de aanhoudende steun aan nationalistische partijen. De weinige kiezers die opkomen dagen bij verkiezingen voelen zich gedwongen om op nationalistische partijen te stemmen omdat nog steeds gepraat wordt over de interne grenzen van het land en dus hun bestaansrecht nog niet veilig is gesteld. SDA is op zich voor de versterking van de staat, maar een strategie ontbreekt. HDZ is tevreden met het behoud van een regio of gemeentes waarin Kroaten in de meerderheid zijn. Al met al is dit een trieste constatering die voortduurt sinds het einde van de oorlog. Het gebrek aan politici die de ernst inzien van deze manier van politiek bedrijven, houdt Bosnië in deze vicieuze cirkel die ertoe zal leiden dat Bosnië achterblijft bij haar buurlanden op weg naar Europese integratie.